Çatışma Çözümünde Kuzey İrlanda Örneği

Kuzey İrlanda çözüm sürecinden çok sayıda dersler çıkarılmıştır. Bunlardan bazıları: Silahların bırakılmasının bir güven meselesi olduğu, tarafların barış için ikna olması, sürecin çok kapsamlı yürütülmesi, dış kolaylaştırıcıların önemi, siyasal partilerin sürece desteği olarak sıralanabilir

Prof. Dr. Sevtap Yokuş
İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi

Çatışma çözüm örnekleri üzerine karşılaştırmalı bilimsel-akademik çalışmalar yürüten Londra merkezli Democratic Progress Institute (DPI) tarafından geçen ay düzenlenen karşılaştırmalı çalışma ile, Kuzey İrlanda çatışma çözümü örneğini, bir kez daha inceleme ve detaylı anlama olanağı yakalandı. Dünyadaki farklı çatışma çözümü örneklerini de inceleme konusu yapan aynı Enstitü tarafından Kuzey İrlanda çözüm örneği üzerine Türkiye’den, siyasetçilerin, akademisyenlerin, araştırmacı gazeteci yazarların katılımlarıyla, çok sayıda gezi-toplantı yapıldı. Neden özellikle Kuzey İrlanda çatışma çözümü örneği defalarca inceleniyor sorusuna, Kuzey İrlanda’nın, Birleşik Krallık’la birlikte, çatışma çözümünü yöntemler üzerine oturtmuş olmaları, bilimsel-akademik sonuçlara vardırmaları ve bu derslerin resmi ve sivil kurumlarca dünyadaki çatışmaların sürdüğü diğer örneklere sunumunu bir tür misyon edinmiş olmaları yanıtı verilebilir. Gerçekten, tıpkı bir ana dersin farklı başlıklarını anlama ve öğrenme şeklinde, 20-23 Mart 2016 tarihlerinde Bağımsız İrlanda ve Kuzey İrlanda’da gerçekleşen toplantılar dizisi, çatışma çözümünde, önceki derslerin pekiştirilmesiyle birlikte, konuyla ilgili yeni bilgileri kazandırdı. “Karşılaştırmalı çalışma” kapsamında edinilen bilgiler çerçevesinde yapılan karşılaştırmalarda, genellikle benzemezler anlaşılmakta, ancak bununla birlikte, benzer özellikler ve özellikle kaçınılması gereken aynı hatalar gözden kaçmamaktadır. Fayda anlamında bu yön, çalışmaların en önemli boyutunu oluşturmaktadır.
Kuzey İrlanda’daki çatışmanın temelleri çok eskiye dayanmaktadır. 1600 yıllarına dek uzanan bir geçmişe sahiptir. Çatışma, esas olarak, Katolik ve Protestan topluluklar arasındaki ayrılığa dayanmaktadır. Britanya, İrlanda Adası’nı 1800 yılları başlarında tamamen kontrolü altına almıştır. Ancak, direnişler sonucunda 1920’de İrlanda’nın bağımsızlığını kabul etmiştir. İrlanda ikiye ayrılmış, Adanın kuzeydoğusunda bulunan kısım (Kuzey İrlanda) Britanya’ya bağlanmıştır. Adanın güneyinde ise, İrlanda Cumhuriyeti adıyla bağımsız devlet kurulmuştur.1*

(devamı Güncel Hukuk’ta) 

  1. Hayırlı Cuma Anlaşması, Democratic Progress Institute (DPI), Londra 2013, s.11.

Güncel Hukuk, Haziran 2016