Siyasal Partilerin Yargıya İlişkin Görüşleri

 

İnsanın, son yıllardaki olağandışı olaylarla örselenmiş yargının düzelmesi yönündeki bekleyişi devam ediyor…

Prof. Dr. Köksal Bayraktar

Siyasal partiler yargı ile ilgili ne düşünüyor? Son yıllarda en çok tartışılan sorunlardan biri yargı… Yaşanan davalar, mahkemelerin işleyişi, siyaset insanlarının demeçleri, adalet yürüyüşü, adalet nöbeti, sayısı binleri aşmış kişinin gözaltına alınması, tutuklanması, akademisyenlerin yargılanmaları, yüzlerce yargıç ve savcının meslekten çıkarılmaları bu sorunun çeşitli parçaları…
Bu soruna siyasal partiler nasıl yaklaşıyor?
Adalet ve Kalkınma Partisi Seçim Bildirgesi’nde yargının dayandığı bağımsızlık ve tarafsızlık ilkeleri ve yargının işleyişi hakkında şunlar belirtiliyor1*:
“Adalet mülkün ve meşruiyetin temeli, hukuk devletinin esasıdır. Bu nedenle adalet, hukukun üstünlüğüne dayalı, herkesin güven duyduğu, her türlü güç odağından bağımsız, tarafsız, vatandaşlarımızın ihtiyaçlarına hızlı cevap verebilen bir yapıda olmalıdır.
Bağımsız ve tarafsız yargı, adaletin tesisini sağlayan ve temel hakların kullanımını garanti altına alan bir kurumsal yapı olduğu gibi aynı zamanda sağladığı hukukla öngörülebilirlik ortamında belirsizliği azaltan, üretim ve yatırım kararlarının daha sağlıklı ve nitelikli bir şekilde alınmasını sağlayan, böylece kalkınma sürecimizi hızlandıran bir çerçeve sunmalıdır.
16 Nisan Anayasa değişikliğiyle yargı alanında yapılan düzenlemeler başlı başına bir reformdur. Bir olağanüstü rejim şekli olan sıkıyönetim mahkemeleri kaldırılmıştır.
Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi sayesinde yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı tam güvence altında olacaktır.
Yargı organlarımız artık sadece yargısal faaliyetlerle uğraşacak vesayetçi yapı ve anlayışlara alet edilemeyeceklerdir.
Yeni sistemde, Anayasa yargısı meclisten çıkan kanunları ve cumhurbaşkanlığı kararnamelerini denetlerken, Danıştay ve idari mahkemeler ise hükümetin tüm işlemlerini denetleyecektir. Böylece yeni dönemde yargı güvencesi daha da artacaktır.”
Cumhuriyet Halk Partisi Seçim Bildirgesi’nde yargı “Kurumsal düzenlemeler içinde açıklanmaktadır”; “Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun yeniden yapılandırılması” başlıklı bölümde bu önemli Kurul ile ilgili genel kurallar yer almaktadır.2*
Buna göre; Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK), “Hakimler Kurulu” ve “Savcılar Kurulu” olmak üzere ikiye ayrılarak yeniden düzenlenecektir. Bu kurulların seçim sürecinde yargı bağımsızlığı ilkesini gözeten düzenlemeler yapılacaktır.
Adalet Bakanı ve Bakanlık Müsteşarı bu kurulların dışına çıkararak yargı siyasetin vesayetinden kurtarılacaktır.
Hakimler Kurulu ve Savcılar Kurulu’nun tüm kararları yargı denetimine açılacaktır.
Bir başka kurumsal düzenlemeye, “hakimlerin ve savcıların bağımsızlığı” bölümünde rastlanmaktadır. Bu yeni ve bugüne kadar fazla konuşulmamış Kurum “Yargı Etik Kurulu”dur.
Milliyetçi Hareket Partisi’nin Seçim Bildirgesi’nde daha genel, soyut nitelemeler bulunmaktadır.3* Şöyle ki; “Yargının; insanların tereddütsüz güvenebileceği, adalet duygusunun zihinlerde ve kalplerde yer ettiği bir yapıda olması gerekmektedir. Yargı; siyasi iktidarların veya belirli kişi ya da grupların güdümünde hareket etmeyen, bir kısım aidiyetlerin veya siyasi tercihlerin adalet duygusunun önüne geçmediği, daima ve her şartta hakkı savunan bir yapıda olmalıdır. Katı kuvvetler ayrılığına dayalı Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde güçlendirilen bağımsız ve tarafsız yargı erki, yasama ve yürütmeyi her aşamada denetleyecek ve vatandaşlarımızın hak ve hukukunun teminatı olacaktır.”
İyi Parti’nin Seçim Bildirgesi’nde yer alan önerileri arasında, “adil yargılanma hakkının sağlanması, HSK’nın yeniden yapılandırılması, mahkemelerin iş yükünün azaltılması, Adli Tıp Kurumu’nun özerk ve bilimsel yapıya kavuşturulması, önleyici kolluğun güçlendirilmesi gibi amaçlar bulunmaktadır.
Bildirgede ceza adaleti ile ilgili bir bölüm de yer almaktadır.4*
“Çağdaş bir Ceza Adalet Sistemi kurulacak, cezaevleri etkili ve modern bir yaklaşımla yönetilerek ıslah edici, eğitici ve topluma kazandırıcı hale getirilecektir.
Adli Tıp Kurumu özerk ve bilimsel bir yapıya kavuşturularak hızlı ve etkin çalışması sağlanacaktır.
Suçların Önlenmesine Dair Kanun çıkarılarak önleyici kolluk güçlendirilecektir.”
Halkların Demokratik Partisi Bildirgesi’nde HSK, Savcılık ve Adli Kollukla ilgili düzenlemeler bulunmaktadır.5* Şöyle ki;
“HSK’nın yapısı yeniden düzenlenerek özerk bir kurum haline dönüştürülecektir. Adalet Bakanı HSK yapısından çıkarılacaktır.
Yargının bağımsızlığı, tarafsızlığı ve demokratikleşmesi için gerekli yasal düzenlemeler yapılacaktır.
İddia ve savunma makamları yargı sisteminde eşit hale getirilecektir.
Savcılık ve savcıların çalışma büroları adliye binaları dışında ayrı bir kamu binasında olacaktır.
Savcılığa bağlı adli kolluk teşkilatı oluşturulacaktır. Adli Kolluk Teşkilatı soruşturma sırasında avukatlara da hizmet sunacaktır.”
Bu belirlemelerin hemen hepsi yıllardır bilinen gerçekleşmemiş konulara ilişkindir… Gene de insanın, son yıllardaki olağandışı olaylarla örselenmiş yargının düzelmesi yönündeki bekleyişi devam ediyor…

1. www.akparti.org.tr, Cumhurbaşkanlığı Seçimleri ve Genel Seçimler AKP Seçim Beyannamesi 2018, s.20-22.
2. www.chp.org.tr, Millet İçin Geliyoruz, CHP Seçim Bildirgesi 2018, s. 41,42.
3. www.mhp.org.tr, Milli Diriliş Kutlu Yükseliş, MHP Seçim Beyannamesi 2018, s. 79,80.
4. www.iyiparti.org.tr, Milletimizle Sözleşme, İyi Parti Seçim Beyannamesi 2018, s. 17, 18, 19, 46.
5. www.hdp.org.tr, HDP Seçim Bildirgesi 2018, s. 12, 13.